Η κριτική στη δουλειά μπορεί να είναι άβολη, ιδιαίτερα όταν είναι απροσδόκητη ή ασαφής. Δεν χρειάζεται όμως να την αποδεχθείτε παθητικά ούτε να απαντήσετε αμυντικά. Μπορείτε να ζητήσετε συγκεκριμένα παραδείγματα, να ξεχωρίσετε τα γεγονότα από τις ερμηνείες και να συμφωνήσετε ένα ρεαλιστικό επόμενο βήμα.
Ο στόχος αυτού του οδηγού είναι να σας βοηθήσει να αξιοποιείτε το χρήσιμο feedback, να διαχειρίζεστε μια δύσκολη συζήτηση και να αναγνωρίζετε πότε ένα σχόλιο ξεπερνά τα όρια της επαγγελματικής ανατροφοδότησης. Οι διαδικασίες διαφέρουν ανά οργανισμό, γι’ αυτό λάβετε υπόψη την πολιτική της εταιρείας και τις συνθήκες της δικής σας περίπτωσης.
Βασικά συμπεράσματα
Μην απαντάτε πριν καταλάβετε το μήνυμα. Ζητήστε παράδειγμα, επίδραση και επιθυμητό αποτέλεσμα.
Ξεχωρίστε τη συμπεριφορά από την ταυτότητά σας. Ένα σχόλιο για συγκεκριμένη εργασία δεν αποτελεί συνολική κρίση της αξίας σας.
Μετατρέψτε τη συζήτηση σε συμφωνία. Καταγράψτε τι θα αλλάξει, ποια υποστήριξη χρειάζεται και πότε θα γίνει επανέλεγχος.
Βάλτε όρια όταν χρειάζεται. Προσβολές, απειλές, παρενόχληση ή διάκριση δεν πρέπει να βαφτίζονται «feedback».
Τι είναι το feedback και γιατί είναι χρήσιμο στην εργασία
Χρήσιμο feedback είναι η συγκεκριμένη πληροφόρηση για μια συμπεριφορά, μια απόφαση ή ένα αποτέλεσμα, μαζί με την επίδρασή του και μια σαφή προσδοκία για το μέλλον. Μπορεί να αναγνωρίζει τι λειτουργεί καλά ή να επισημαίνει κάτι που χρειάζεται βελτίωση. Η αξία του βρίσκεται στη δυνατότητα να οδηγήσει σε καλύτερη απόφαση ή συμπεριφορά, όχι στον τόνο αυθεντίας του προσώπου που το δίνει.
Η επίσημη καθοδήγηση της Acas για τη διαχείριση απόδοσης προτείνει οι συζητήσεις να καλύπτουν τι πηγαίνει καλά, τι μπορεί να βελτιωθεί, ποια υποστήριξη ή κατάρτιση χρειάζεται και ποιοι είναι οι επαγγελματικοί στόχοι. Προτείνει επίσης τακτικό feedback, σύντομους επανελέγχους και γραπτή καταγραφή των συμφωνημένων σημείων.
Η ικανότητα να ακούτε με περιέργεια δεν σημαίνει ότι συμφωνείτε με κάθε σχόλιο. Σημαίνει ότι συγκεντρώνετε αρκετές πληροφορίες ώστε να κρίνετε τι είναι βάσιμο. Μια ήρεμη, επαγγελματική στάση βοηθά τη συζήτηση· περισσότερες πρακτικές θα βρείτε στον οδηγό για τη θετική στάση στην εργασία.
Πώς να διαχειριστείτε την κριτική με ψυχραιμία: 5 βήματα
1. Κάντε μια σύντομη παύση
Ακούστε ολόκληρο το σχόλιο και κρατήστε σημειώσεις. Αν χρειάζεστε χρόνο, μπορείτε να πείτε: «Θέλω να το επεξεργαστώ σωστά. Μπορούμε να συνεχίσουμε αφού διευκρινίσουμε ένα παράδειγμα;» Σε μια έντονη στιγμή είναι επίσης θεμιτό να ζητήσετε σύντομη επανάληψη της συζήτησης σε συγκεκριμένη ώρα.
2. Ζητήστε συγκεκριμένο παράδειγμα
Ρωτήστε πότε συνέβη, ποια συμπεριφορά παρατηρήθηκε και ποια ήταν η επίδραση. Αν ακούσετε «δεν επικοινωνείς καλά», ζητήστε να μάθετε σε ποια συνάντηση ή παραδοτέο εμφανίστηκε το πρόβλημα και τι θα θεωρούνταν αποτελεσματικότερο.
3. Επαναδιατυπώστε όσα καταλάβατε
Πείτε με δικά σας λόγια το βασικό μήνυμα: «Καταλαβαίνω ότι χρειάζεσαι νωρίτερη ενημέρωση όταν υπάρχει κίνδυνος καθυστέρησης». Αυτό δίνει στον άλλο την ευκαιρία να διορθώσει μια παρανόηση πριν περάσετε στη λύση.
4. Συμφωνήστε ενέργεια και υποστήριξη
Ορίστε μία ή δύο παρατηρήσιμες αλλαγές, τον διαθέσιμο πόρο ή την κατάρτιση και ένα σημείο επανελέγχου. Αν υπάρχει διαφωνία για τα γεγονότα, δηλώστε την ήρεμα και προσκομίστε σχετικά στοιχεία χωρίς προσωπικές επιθέσεις.
5. Επιβεβαιώστε γραπτώς και επανεξετάστε
Στείλτε ένα σύντομο μήνυμα με τα συμφωνημένα σημεία και την ημερομηνία επανελέγχου. Η καταγραφή μειώνει την ασάφεια και σας βοηθά να δείξετε πρόοδο. Δεν χρειάζεται να είναι αμυντικό υπόμνημα· αρκεί μια ακριβής σύνοψη.
Εποικοδομητική ή επιβλαβής κριτική: πώς να τις ξεχωρίσετε
Η εποικοδομητική ανατροφοδότηση εστιάζει συνήθως σε συγκεκριμένη εργασία ή συμπεριφορά, εξηγεί την επίδραση και επιτρέπει διάλογο για την αλλαγή. Ακόμη και όταν είναι αυστηρή, μπορεί να συνδέεται με σαφή επαγγελματική προσδοκία και κατάλληλη υποστήριξη.
Αντίθετα, προσωπικές προσβολές, δημόσια ταπείνωση, απειλές, επαναλαμβανόμενη στοχοποίηση ή σχόλια που σχετίζονται με προστατευόμενο χαρακτηριστικό χρειάζονται διαφορετικό χειρισμό. Κρατήστε ακριβείς σημειώσεις με ημερομηνίες και γεγονότα και συμβουλευτείτε την πολιτική παραπόνων, το HR ή συνδικαλιστικό εκπρόσωπο, ανάλογα με τον χώρο σας. Για ζητήματα ασφάλειας, υγείας ή στρες, η καθοδήγηση του HSE εξηγεί πιθανά κανάλια υποστήριξης.
Στην Κύπρο υπάρχουν επίσημες υπηρεσίες για καταγγελία διάκρισης στην εργασία και για παράπονα σχετικά με εργασιακά θέματα. Η κατάλληλη οδός εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά. Για σημαντικό ή επείγον ζήτημα, ζητήστε εξατομικευμένη συμβουλή από τον αρμόδιο φορέα ή επαγγελματία.
Μια διαφωνία δεν είναι αυτομάτως παρενόχληση και μια κριτική δεν είναι αυτομάτως δίκαιη. Αξιολογήστε το περιεχόμενο, τον τρόπο, τη συχνότητα και το πλαίσιο. Αν η ένταση προκύπτει από διαφορετικές προτεραιότητες, ο οδηγός για τη διαχείριση συγκρούσεων προσφέρει μια δομή για την επόμενη συζήτηση.
Πώς να ζητήσετε feedback προληπτικά
Ένα γενικό «πώς τα πάω;» συχνά οδηγεί σε γενική απάντηση. Ρωτήστε για συγκεκριμένο έργο ή δεξιότητα: «Ποιο μέρος της παρουσίασης ήταν σαφές και ποιο θα άλλαζες;» ή «Ποια μία συμπεριφορά θα είχε τη μεγαλύτερη θετική επίδραση στη συνεργασία μας;»
Συμφωνήστε από πριν πότε είναι χρήσιμο το feedback. Σε ένα έργο μπορεί να χρειάζεται μετά από κάθε βασικό ορόσημο, ενώ σε μια σταθερή ευθύνη μπορεί να αρκεί ένας σύντομος τακτικός επανέλεγχος. Ζητήστε επίσης θετικά παραδείγματα, ώστε να ξέρετε τι πρέπει να συνεχίσετε και όχι μόνο τι να σταματήσετε.
Όταν εφαρμόσετε μια αλλαγή, επιστρέψτε με ένα συγκεκριμένο ερώτημα: «Στις δύο τελευταίες αναφορές έστειλα έγκαιρα προειδοποίηση για τους κινδύνους. Είναι αυτή η ενημέρωση στο επίπεδο που χρειάζεσαι;» Έτσι η πρόοδος μπορεί να παρατηρηθεί και να διορθωθεί εγκαίρως.
Από το feedback στην επόμενη επαγγελματική ευκαιρία
Μετατρέψτε το feedback σε μικρό σχέδιο ανάπτυξης. Καταγράψτε τη δεξιότητα, τη συμπεριφορά που θα αλλάξει, την πρακτική άσκηση, την υποστήριξη και ένα σημείο ελέγχου. Μετά από αρκετό χρόνο εφαρμογής, συλλέξτε πραγματικά παραδείγματα βελτίωσης που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε σε αξιολόγηση, βιογραφικό ή συνέντευξη.
Αν μια παρατήρηση αφορά αδυναμία που πράγματι δουλεύετε, προετοιμάστε μια ειλικρινή επαγγελματική εξήγηση: ποιο ήταν το ζήτημα, τι κάνατε και ποια πρόοδος είναι ήδη ορατή. Ο οδηγός για τις αδυναμίες στη συνέντευξη δείχνει πώς να το παρουσιάσετε χωρίς έτοιμες, μη πειστικές απαντήσεις.
Όταν εξετάζετε νέες θέσεις στο Alpha.jobs, συγκρίνετε τις ευθύνες της αγγελίας με τις δεξιότητες που αναπτύσσετε και ακολουθήστε τη διαδικασία αίτησης κάθε εργοδότη. Αναφέρετε μόνο αλλαγές και αποτελέσματα που μπορείτε να υποστηρίξετε με πραγματικά παραδείγματα.
Μετατρέψτε το χρήσιμο feedback σε πρόοδο
Η ώριμη διαχείριση κριτικής δεν σημαίνει σιωπηλή αποδοχή. Σημαίνει ότι ακούτε, διευκρινίζετε, αξιολογείτε και ενεργείτε με βάση τα στοιχεία. Όταν το σχόλιο είναι χρήσιμο, το μετατρέπετε σε συγκεκριμένη βελτίωση. Όταν είναι ασαφές, ζητάτε ακρίβεια. Όταν παραβιάζει όρια, χρησιμοποιείτε τα κατάλληλα κανάλια υποστήριξης.
Ξεκινήστε με μία πρόσφατη παρατήρηση και γράψτε τρεις γραμμές: τι ακριβώς ειπώθηκε, ποιο στοιχείο χρειάζεται διευκρίνιση και ποια μικρή ενέργεια μπορείτε να δοκιμάσετε. Αυτό είναι πιο αποτελεσματικό από το να προσπαθήσετε να αλλάξετε τα πάντα ταυτόχρονα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι λέω αν διαφωνώ με την κριτική;
Ζητήστε συγκεκριμένα παραδείγματα, επαναλάβετε τι καταλάβατε και παρουσιάστε τα σχετικά γεγονότα. Μπορείτε να αναγνωρίσετε την επίδραση ή την προσδοκία χωρίς να συμφωνήσετε με κάθε ερμηνεία.
Πρέπει να απαντήσω αμέσως;
Όχι πάντα. Μπορείτε να ζητήσετε εύλογο χρόνο για να επεξεργαστείτε μια σημαντική ή απροσδόκητη παρατήρηση και να ορίσετε συγκεκριμένη ώρα συνέχειας.
Πώς καταγράφω σωστά τη συζήτηση;
Σημειώστε ημερομηνία, συγκεκριμένα παραδείγματα, συμφωνημένες ενέργειες, υποστήριξη και ημερομηνία επανελέγχου. Κρατήστε ουδέτερο τόνο και ακολουθήστε τις πολιτικές εμπιστευτικότητας του οργανισμού.
Πότε ζητώ βοήθεια;
Όταν υπάρχει επαναλαμβανόμενη ταπείνωση, απειλή, διάκριση, παρενόχληση, κίνδυνος για την υγεία ή αδυναμία ασφαλούς επίλυσης. Η κατάλληλη επαφή μπορεί να είναι το HR, συνδικαλιστικός εκπρόσωπος, αρμόδια αρχή, επαγγελματίας υγείας ή νομικός σύμβουλος, ανάλογα με την περίπτωση.